Orde van Potjesvlees uit de Westhoek
500 jaar kennis en traditie

Beste fijnproever

Enkel jaren geleden werd het “potjesvlees” van “De Veurn’ Ambachtse” uit Alveringem erkend als traditioneel Vlaams streekproduct, en kan het sindsdien het logo “Streekproduct – regio & traditie” voeren.

Dit bracht heel wat reacties teweeg. Zelfs De Laatste Show op Eén, Njam tv, Dagelijkse kost, ... wijdde er een reportage aan! Door de vele aandacht werd dit authentieke streekproduct uit de Westhoek terug op de kaart (én de eetkaart) gezet. De plaatselijke slager, delicatessenzaak, horeca … zullen dit waarschijnlijk ook reeds ondervonden hebben.

Teneinde het Europese BGA-label (Beschermde Geografische Aanduiding) voor het potjesvlees uit de Westhoek te bekomen, werd de “Orde van Potjesvlees uit de Westhoek” opgericht. Deze groepering van potjesvleesproducenten kadert in “Het beste van bij ons” en krijgt via dit kanaal de steun van de provincie West-Vlaanderen. Het initiatief wordt ook gesteund door de VLAM en door de gemeente Alveringem.

De doelstelling van de Orde is samenwerken om dit historisch streekproduct in ere te houden. De deelnemende producenten verbinden er zich toe om de unieke samenstelling, bereiding en naam op correcte wijze te gebruiken.

Vooraleer de stap te zetten naar Europese erkenning, werd bij de VLAM een gezamenlijk dossier ingediend voor erkenning als traditioneel Vlaams streekproduct. Op die manier kunnen alle deelnemende producenten het logo “Streekproduct – regio & traditie” gebruiken.

De “Orde van Potjesvlees uit de Westhoek” zal dus werk maken van de samenstelling van het dossier voor Europese erkenning. Gelijklopend hiermee zullen alle potjesvleesproducenten aangespoord worden om zich aan te sluiten bij de “Orde”.

Indien er een Europese erkenning is, moeten alle producenten zich bij ons registreren en zijn wij de contactpersoon naar de overheden toe!  
 

Op dinsdag 6 december 2011 werd het dossier voor aanvraag Europese Erkenning overhandigd aan dhr. Johan Verstrynge, afgevaardigde van de Vlaamse regering!

Op vrijdag 9 januari 2015 werd ons Potjesvlees uit de Westhoek na 6 jaar volharding en passie erkend!!!

BGA label
Voor een BGA dient de naam van een streek te worden gebruikt om een bepaald product aan te duiden. Het verband tussen het product en zijn geografische oorsprong is kleiner als bij een BOB. Het volstaat dat een bijzondere kwaliteit of reputatie aan de geografische oorsprong kan worden toegeschreven. Minimaal één van de productie-, verwerkings- of bereidingsstadia moet in het geografische gebied gebeuren.


Voor meer info:

  • het voorzitterschap van de “Orde van ons potjesvlees uit de Westhoek ” wordt waargenomen door Joris Missiaen , medezaakvoerder van de bvba De Veurn’ Ambachtse, Kaatsspelstraat 5, 8690 Alveringem. Tel. 058/28 80 86. joris.missiaen@deveurnambachtse.be
  • het secretariaat wordt waargenomen door Freddy Laplace, voorzitter van de vzw Het beste van bij ons, Brugseweg 35, 8900 Ieper. Tel. 057/21 91 90. freddy.laplace@hetbestevanbijons.be


ter info: Wikipedia: Westhoek

Onderstaande  producenten van Potjesvlees uit de Westhoek zijn lid van de Orde en engageren zich om naam, samenstelling en bereidingswijze te  respecteren:

in Veurne:

  • Vandesompele - Missiaen  Zuidstraat 56
  • Roggeman  Noordstraaat 71
  • Keurslagerij Ortwin &  Patricia  Ooststraat 17 

In Alveringem:

  • De  Veurn’Ambachtse  Kaatsspelstraat  5

In Poperinge:

  • Traiteur-Slagerij Luc Sohier  Veurnestraat  24

In Sint-Idesbald

  • Dierendonck  Strandlaan 33

In Ieper

  • Slagerij Jurgen Diksmuidestraat 20

Bent u ook producent uit de Westhoek? Meld u gerust aan!
Deze streek wordt gevormd door de gemeenten:
Alveringem  -  De Panne  -  Diksmuide  -  Heuvelland  -  Houthulst  -  Ieper  -  Koekelare  -  Koksijde  -  Kortemark  -  Langemark - Poelkapelle  -  Lo-Reninge  - Mesen  -  Nieuwpoort  -  Poperinge  -  Veurne  -  Vleteren  -  Wervik  -  Zonnebeke

 

Potjesvlees uit de Westhoek

Geschiedenis

Potjesvlees is een streekgerecht uit de Westhoek en Frans-Vlaanderen.
De geschiedenis vind je in het fantastische ¨Viandierde taillevent", op een manuscript met lengte 194,5 cm en breedte 13 cm en het wordt bewaard in de "Bibliothèque cantonale du Valais". De culinaire recepten zijn oorspronkelijk van Guillaume Tirel, schildknaap van Monseigneur de Dauphin de Viennois in het midden van de 14de eeuw. Met de opkomst van de boekdrukkunst wordt het opnieuw uitgegeven en verspreid onder de grote hotels.
"Sans le potjesvlees, le Westhoek ne serait plus ce qu’il est."

Eigenschappen

Potjesvlees wordt normaal bereidt met de 3 K’s (3 K’s= Kip Kalf Konijn), doch de bereiding met enkel kippenvlees wordt ook als potjesvlees omschreven of krijgt de benaming hennepot.
Naast de 3K’s wordt het potjesvlees op smaak gebracht met bouillon citroen, azijn en witte wijn 

De sociologische realiteit

Potjesvlees werd gemaakt in de winter door boerinnen uit de Westhoek met de producten van thuis.
Ze gebruikten de adellijke stukken vlees, en niet de mindere, vettere stukken zoals men algemeen denkt.
De inhoud van de ketels werd verdeeld in zandstenen terrines en op een koude plaats bewaard.
Deze bereiding op basis van wijn, azijn en kruiden verzekerde de houdbaarheid. In die tijd gebruikte men in Europa enkel het zouten, het roken of dierlijk vet voor de bewaring.
Die bewaarmiddelen werden in feite gebruikt om drie redenen: de terrines werden koud gegeten en waren bestemd als voedsel voor de korenmaaiers die ter plekke werkten.

  • geen tijdverlies met manipulaties,
  • wit, vetloos vlees verzekerde een gunstige, energetische en voedingrijke balans om het werk van de dagloners te optimaliseren (we zijn in Vlaanderen!)
  • de lichte zuurheid gaf een “fris” gevoel in de zomer

De legende

Volgens de legende, zorgvuldig onderhouden door de geïnteresseerden, heeft de geboorte van potjesvlees plaats in Duinkerke . De vleesschotel van de arme zeemannen bestond enkel uit gevogelte of konijnen uit de duinen.
Bereidingen met kalfsvlees kwamen enkel bij familieaangelegenheden voor.
In feite kwam potjesvlees (kleine pot vlees in Vlaanderen) in de Middeleeuwen voor het eerst op tafel in de Westhoek.
De Westhoek, letterlijk “hoek van het westen” is de groepering van drie natuurlijke regio’s : ‘t BLOOTE of ‘t vlakke land aan de zee, het HOUTLAND: de Vlaamse heuvelstreek, en de Leiestreek.
“C'est la Flandre maritime, où l'on parle le Flamand et non le Néerlandais“, zoals men zegt in Parijs…
Het is door de slag van Noordpeene te winnen in 1677 dat Louis XIV de Westhoek liet uitbreken.
Het ontstaan van de actuele grens, artificieel (de schreve), en de administratie onder Napoleon verknipten voor goed de natuurlijke delingen van het territorium (of grondgebeid).
http://confrerie-potje.blogspot.com/

Hieronder 2 recepten van vlees in gelei die in het eerste gedrukte Vlaamse en Belgische kookboek voorkomen.

Vooral het 1 recept is het meest verwant met potjesvlees en komt niet uit de Viandier. Het andere recept komt wel in de Viandier voor.
Er bestaan heel veel versies van dit kookboek, de gedrukte tussen 1490 en 1604!
Belangrijk is dat wij gelijkaardige recepten hebben in ons oudste kookboek.

Het eerste gedrukte Nederlandsche kookboek, Brussel, Thomas vander Noot (+/-1510)

EEn notabel boecxken van cokeryen het welc bewijst [2] alle spise te bereiden elc na sinen staet het si in bruy[3]lochten in feesten bancketten oft ander maeltyden be[4]sondere en het es eenen ieghelijcken van grooten noo[5]de te hebben die sijn dinghen ter eeren doen wilt
of

Een notabel kookboek hetwelk toont hoe alle spijzen te bereiden, in aangepaste vorm, voor bruiloften, feesten, banketten, of andere bijzondere maaltijden en het is ook nodig voor eenieder die de dingen goed wil doen.

Recepten uit het kookboek zijn te vinden op volgende site:
http://users.telenet.be/willy.vancammeren/NBC/nbc_receptenlijst.htm